مجسم سازی

          مجسمه سازی از هنرهائی است که قدمت تاریخی دارد ، در حقیقت مجمسه سازی منشعب به هنرهای دیگری از قبیل کنده کاری روی چوب ، گچ و فلزات و غیره نیز می شود، درقدیم هنر مجسمه سازی با دست انجام می گرفت و این امر تا قرون اخیر ادامه داشت ، اما قالب ریزی با دست و ماشین کم کم جای دست را گرفت و مصالح اولیه آن نیز گوناگون شد .   

          سنگی که اکثرا ً برای مجسمه سازی به کار می رود . مرمر پاریان ،سنگ خارا ، مرمر جنورجیا و غیره است . بهترین نوع فلزات برای مجسمه سازی از لحاظ دوام و استحکام برتر می باشد .

          ازفلزات دیگر نظیر طلا ، نقره یا مخلوط آن با برنز نیز استفاده می گردد .

          مواد دیگری نظیر عاج فیل و چوب نیز درمجسمه سازی به کار می رود . فن مجسمه سازی از عهد حجر و دوران توحش بشر آغاز می گردد که ما تاریخ قاطع و مستدلی برای آن نداریم ، بهترین و عالیترین مدلی که مبین تاریخ قطعی این هنر است ، مجسمه غول پیکر ابوالهول جنب اهرام ثلاثه مصر است که تاریخ ساختمان آن لااقل به چهار هزار سال پیش از میلاد مسیح می رسد و معلوم می گردد که این هنرنزد مصریان قدیم رواج داشته است ، پیش از آن نیز هنرمندان مصری با سنگهای آهکی و گرانیت به کار ساختن مجسمه سازی استغال داشته اند . بعد مصریها آثاری را که می توان آنها را درزمرۀ مجسمه سازی داشت و قدمت تاریخی دارد ، مربوط به هنرمندان آشوری است که تاریخ آنها به پانصد سال پیش از مسیح می رسد .

          یونانیها بزرگترین و هنرمندترین مجسمه سازان عهد قدیم هستند مجسمه هایی که در معبد فیدیاس ، کشف شده عالیترین و بهترین مجسمه هائیست که از سنگهای مختلف مرمر ساخته شده که حتی نظیر آن را نیز امروز نمی توان به سهولت ساخت .

          مجسمه دست شکستۀ ونوس که در میلو یافت شده متعلق به همین دوره است که با کمال تأسف سازندۀ آن نیز گمنام مانده و این مجسمه شاهکاری از فن دقیق و عالی مجسمه سازی دریونان باستان است . مجسمۀ مذکور در حال حاضر درموزۀ لوور پاریس قرار دارد و داستان اکتشاف و تصاحب آن وسیلۀ عوامل موزۀ لوور افسانۀ جالب و شیرینی است . ونوس درمیلو تماما ً از سنگ یکپارچه ساخته شده و همین موضوع حذاقت و هنرمندی بی نظیر هنذمندان مجسمه ساز یونان باستان را نشان می دهد هنرمندان رومی مجسمه سازی را از یونانیها آموختند و پس از فتح آتن هنرمندان یونانی هنر خویش را اختیار حکمرانان و قانونگذاران جدید قرار دادند .

          استیل و سبک مصری درمجسمه سازی به سایر کشورها از جمله در هندوچین نیز نفوذ یافت و این امر در حدود 130 سال قبل از میلاد مسیح صورت گرفت و در حدود ششصد سال پس از آن در ژاپن شایع گشت و ژاپنی ها با الهام از مجسمه سازی به کار منبت کاری و تزئین معابد و ساختن مجسمه هائی از بودا مشغول شدند.

          در آثاری که از سرخپوستان و هندیان بومی در امریکا به دست آمده و تمدن آن ناحیه را (مکریک ) به قرون قبل از میلاد می کشاند ، مجسمه های ظریفی از خدایان به دست آمده است .

          مجسمه سازی درامریکا محدود به همان مجسمه های قدیمی سرخپوستان و هندیان بومی است تا این که پای تمدن اروپا غریی در آنجا باز می شود .

          مجسمه سازی پس ازدوران درخشان یونان و روم یک دوران افول رامیگذراند تا این که عهد رنسانس می رسد و هنرمندان ایتالیائی دراین عهد هنر مجسمه سازی رابه حد کمال رسانیده اند عهد درخشان هنرها در اروپا و مخصوصا ً ایتالیا که همراه با تجمل ، زندگی اشرافی وساختن کلیسا ها ، مجسمه های بزرگان و غیره بوده امروز ما را با شاهکارهائی از این هنر رو به رو می سازد که پس از قرنها هنوز زیبائی و درخشندگی و ظرافت خود را از دست نداده و در گوشه و کنار ایتالیا خود نمائی دارد .

          کارها و مکتب نیکلا مجسمه ساز معروف برجستگی خاص در آن عهد دارد و متعاقب او در قرن پانزدهم برونللشی و جیبرتی کارهایش را تعقیب کردند ، بعد از آنها « لوکادلارویبا » و دوناتللو به سال 1475 و بالاخره میکل آنژ و بعد از او چپانی و برنینی که در قرن هفدهم زندگی می کرد، از مجسمه سازان معروف ایتالیایی به شما میروند ، بعد از این ها با فعالیت «کانووا» هنر مجسمه سازی ایتالیا واردمکتب رنسانس می شود . در سایر کشورهای اروپائی نیز هنر مجسمه سازی سوابقی دارد از جمله در فرانسه آثاری موجود است که معلوم میدارد این هنرها قبل از ظهور مسیحیت نیز میان طوائف مختلف فرانسوی شایع بوده است .

          مجسمه سازی فرانسه مخصوصا ً در قذون وسطی اهمیت دارد که نظایر ارزندۀ آن را می توان درکلیساهای شارتر پیدا کرد . در عهد رنسانس فرانسه درهنرهای تزئینی نیز شهرت یافت و هنرمندانی نظیر ژان گوژون ظهور کردند که مکتب خاصی نداشتند .

          بالاخره هنر مجسمه سازی درقرون شانزدهم و هفدهم وارد هنرهای آموزشی می گردد . و برای اولین بار در فرانسه مدرسۀ خاصی برای مجسمه سازی دائرمی گردد . این مدرسه بوسیلۀ لوئی چهاردهم برپا شدکه از هنر مندان آن برای ساختمان قصر ورسای نهایت استفاده به عمل می آمد .

          هنر مجسمه سازی کم کم رونق و اعتبار می گرفت چنانچه در عصر لوئی پانزدهم فرانسه ماهری نظیر گیوم ، کوستو ، فالکونه و کلودن یافت .

          در زمان تسلط ناپلئون و پس از او هنرمندان پرقدرتی پیدا شدند که آثار جالبی از آنان باقی مانده نظیر هودون ، شینار و غیره .

          در اوائل قرن نوزدهم ظرافت و زیبائی اسا کار مجسمه سازی فرانسوی قرار گرفت و مجسمه سازانی نظیر بار تولومه ، دالو  و اوگوست رودن به وجود آمدند(1840- 1917 )که جملگی آنان از مجسمه سازان بسیار مدرن و هنرمند به شمار می روند .

          یکی از شاهکارهای رودن مجسمۀ « بوسه » اوست که زن و شوهری را در حال بوسیدن نشان می دهد . این مجسمه درنهایت ظرافت و خلاقیت هنرمندی درست شده و عالیترین مظهر از رقیق ترین احساسات بشری است . مجسمۀ «اندیشمند»نیز اثر دستهای هنرمند رودن است که شهرت جهانی یافته است .

          در اسپانیا هنرمجسمه سازی با کارهای بروگت آغاز می گردد ، نامبرده از شاگردان میکلانژ بود و هموست که هنر مجسمه سازی و سبک میکلانژ را در کشورش شایع ساخت .

          دیگراز مجسمه سازان معروف اسپانیائی در قرن هفدهم مالونسوکانو هستند . در انگلستان ، هلند ، آلمان ، دانمارک و سایر کشورهای اروپائی نیز هنر مجسمه سازی به موازات سایر کشورها جلو می رفت ولی هرگز عظمت و لطافت مجسمه سازان ایتالیایی و فرانسوی را نداشت .

 مجسمه سازی نو یا مکتب نو مجسمه سازی پس از جنگ بین الملل اول آغاز شد این جنگ که بسیاری از کشورها را خسته و فرسوده ساخته بود ، روح انقلابی و متأثر مجسمه سازان را برانگیخت که برای پایدار ساختن خاطرات جنگ و نشان دادن عرق ملیت وبارز ساختن شجاعت و جاودانی کردن فداکاریهای سربازان وطن شاهکارهایی به وجود آوردند ، درهر کشوری به مقتضای سن و آداب و رسوم و میران صدمات و لطماتی که دیده بود و مجسمه سازان آثاری به وجود آوردند مجسمه هایی به نام سربازان گمنام یادگار جنگ و امثالهم در گوشه و کنار شهرها و میدانها برافراشته شد و مجسمه سازان فرصتی یافتند که افکار انقلابی خودرا درقالب طرحهای نو و تازه بروز دهند . حتی سوئدیها که در جنگ سهمی نداشتند به این کار مشغول شدند و یکی از برجسته ترین هنرمندان سوئدی آن عصر کارل میلز میباشد که آثار جاویدانی در استکهلم از خودبه یادگار گذارده است .

در نروژ گوستار ویجلان یکی از درخشنده ترین چهره های هنر اواخر قرن نوزدهم و اوائل قرن بیستم به شمار می رود . در فرانسه مجسمه سازان مشهور نوجوئی و مدرنیسم را درکارهای خویش رعایت می کردند . از جمله آنتوان بوردل (1861 – 1921) بود که تقربیا ً جانشین رودن به شمار می رفت . در فرانسه می توان گفت که کار نوجوئی و مدرنیسم در دو راه پیشرفت می کردو به وجود آمده بود . یکی به رهبری ارنست دوبووا و دیگری ویکتور سگوفن که بالاخره پیروان این دو نیز در عهد مدرنیسم قرار گرفتند .

در انگلستان نیز دو مکتب رواج داشت ، مکتب هنرهای زینتی که رهبری آن با آلفرد جیلبرت بود و دیگری مکتب طبیعی که پیشرو آن درونت وود نام داشت . از هنرمندان آزاد انگلیسی جاکوپ اپشتین (1882- 1940 ) و اریک جیل را میتوان نام برد .

 مستر وویچ مجسمه ساز مشهور یوگوسلاوی که مجسمۀ یادبود جنگ کانادا را ساخته و همچنین جوزف ونیسیلاس میلسبک مجسمه ساز مشهور چک و اسلواکی نیز از هنرمندان به نام و مجسمه سازان بی بدیل هستند .

آ ـ آرشیپنکو مجسمه ساز مشهور روسی را که یکی ازمبتکرترین سبک کوبیسم در مجسمه سازیست نبایداز یاد برد ، چون هم او بود که بسیاری از مشکلات را از این را گشود .

سن گودن و دانیل شستر فرانسوی (1850 – 1931 ) را نیز باید از هنرمندان نیمۀ اول قرن دانست .

در مجسمه سازی معاصر یا مدرن میتوان گفت که رودن پیشقدم بوده است او با وارد کردن حالات طبیعیو خصائص انسانی در کار مجسمه سازی انقلابی به وجود آورد که بعداز او مکتب خاصی به شمارمی رفت و عده ای را به دنبال خود کشید و این اث هنوز هم ادامه دارد .شارل دپیو و گاستون لاشیز در فرانسه ، « جرج کلپ » و ارنستودی فیوری در آلمان ، هرمان هالر در سوئیس ، زیگفرید شارو  و جرج ارلیخ در اتریش ، جاکوپ اپشتین درانگلستان دنبالۀ رو ان در مکتب رودن هستند.

بالاخره منبع الهام برای تحول در هنر مجسمه سازی ، مجسمه های اولیه اعصار حجر ، بشر اولیه و مجسمه سیاهان بود که از همه بیشتر مجسمه های مکزیکی و مجسمه های اتروسکی ( قوم و محلی درایتالیای مرکزی) به شمار می رود . با الهام از این نوع مجسمه سازی سوررئالیسم درکار و هنر مجسمه سازی رخنه کرد . مجسمه سازان سوررئالیستو به اصطلاح مدرن زیاد هستند که آمادئومودیلیانی ، جاکوپ اپشتین ، لئون اندروود ، هانری مور ، از آن جمله اند که می توانند سمبل و شاخصی از تحول مجسمه سازی به سبک های نو و سوررئالیستی باشند .

مجسمه سازی آبسترآکسیون نیزبر کنار نماند چنانچه بعضی کارهای کنستانتین برانکوزی که به سال 1876 فوت کرد و همچنین آثار اوسیپ زاوکین متوفی به سال 1890 تحت تأثیر شیوۀ آبستره قرار گرفته است .

شیوۀ مدرن درمجسمه سازی با آبستر آکسیون همراه است و مجسمه سازان از آهن قراضه فلزات دور افتاده پیچ و مهره و سایر اشیاء در مجسمه سازی استفاده می کنند .

مارینو مارینی در ایتالیا ، گرهارد مارکس در آلمان ، فران دالبون در انگلستان و کریفت در امریکا ، در مجسمه سازی مدرن و به سبک آزاد و بیش از همه شهرت دارند . شیوۀ نو یا مدرن درمجسمه سازی بیشتر دراین اواخرملهم از آثار و شیوۀ پیکاسو و ماتیس می باشد و این هنر در راهی افتاده است که هیچکس نمی تواند وضع آینده را پیش چشم مجسمه سازد .