فصل اول تجارت الکترونیک
برخورداری از بینش

در گذشته نزدیک شاهد آن بوده ایم که در موج اولیه تجارت الکترونیکی هزاران  شرکت کار خود را آغاز کرده و فعالیتهای تجاری خود را درابعاد جهانی دنبال تموده اند . موج اولیه را میتوان تجارت بازار مصرف Business to business market  نامید .
اما موج دوم رابطه ای است ما بین تجارت ـ تجارت Business to business market . متاسفانه سرمایه داران شرکتهای بزرگ ، منابع هنگفتی را در تجارت الکترونیکی صرف نموده اند که بیشتر جنبه ی احساسی داشته است تا عقلانی ، یعنی مفروضات آنها براساس واقعیتها و دلایل متقن استوار نبوده و جنبه های علمی یک تجارت موفق را کمتر مورد توجه قرار داده اند . شرکتها بدون داشتن یک مدیریت قوی خود را عرصه ی جهانی مطرح نموده و بخش عمده ای از محصولات خود را برپایه ی تبلیغات غیر واقعی برای فروش عرضه کرده اند . حرکتی که آن را می توان بیشتر شبیه به حرکت جویندگان طلا در قرون گذشته نامید به یکباره سیلی از تجارت الکترونیکی دنیای را فرا می گیرد .
شاید بر این تصور باشید که تجارت الکترونیکی فقط در بر گیرنده ی مجموعه فعالیتها ، تغییرات و تحولات مربوط به آن دو سال گذشته می باشد و بس . بله ؛ نوسانات زیادی در جهات مثبت و منفی در بازار تجارت الکترونیکی به وقوع پیوسته است  شرکتهای زیادی ور شکست گردیده و سرمایه داران بسیاری از سرمایه گذاری بیشتر خودداری کرده اند ، اما بررسی تجارت سنتی نیز نشان می دهد که بیش از 90 درصد سرمایه گذاران آن نیز در اولین سال فعالیت با شکست مواجه گردیده و ما نیز به این حقیقت آگاه بوده ایم که چنین اتفاقی برای تجارت الکترونیکی نیز قابل پیش بینی بوده اما زمان وقوع آن به طور دقیق مشخص نبوده است .

علی رغم تمامی مسائل و اتفاقات فوق الذکر مطمئنا تجارت الکترونیکی برای فروش محصولات و ارائه خدمات در صحنه ی اقتصاد باقی خواهد ماند و بسیاری از شرکتها با استفاده از شبکه ی اینترنت قلمرو فعالیتهای خود را روز به روز گسترده خواهند نمود . آنچه در این بین مهم و قابل تعمق می باشد ، به دست آوردن کلیدهای لازم برای پیروزی در صحنه است . مهمترین کلیدی را که میتوان به آن اشاره نمود " کار تجاری خود را صحیح و هم اکنون انجام دهید " می باشد .شرکتهایی که این جمله را شعار فعالیت خود قرار داده اند و تلاش نموده اند که به محتوای آن عمل نمایند مطمئنا از بینشی شفاف و آگاهانه برخوردار بوده و دقیقا می دانند که باید کار خود را از کجا آغاز نمایند و در تداوم راه خود از همه پتانسیل کاری خود به خوبی بهره برداری نمایند . دیدگاه صاحبان چنین شرکتهایی همانند قلمرو دنیای تجارت از کرانه هایی بی انتها برخوردار است و باید اذعان نمود که آنها جلوداران قافله تجارت الکترونیکی هستند   .
پیش بینی بازار دوسال قبل موسسه تحقیقاتی Forrester Research یکی از پیشگامان مستقل در کار بررسی و تحقیق مسائل مربوط به اینترنت و از جمله تجارت الکترونیکی ، اولین گزارش تحقیقاتی خود را مبتنی بر تخمین مالی حجم مبادلات بازرگانی از طریق اینترنت منتشر نمود . بر اساس این گزارش ، تجارت الکترونیکی شیوه ی فعالیتهای تجاری در دنیا را دچار تغییر و تحول شگرفی نموده است و این تغییرات همچنان ادامه دارد .
تا سال 2002 حجم مبادلات بازرگانی از نظر ارزش کالا و ارائه ی خدمات بین شرکتها و از طریق اینترنت 1 0/0 از اقتصاد جهانی را تقریباب (317 میلیارد دلار ) به خود اختصاص خواهد داد .
در سال 1999 همین سازمان تحقیقاتی ، تخمین اولیه خود را چهار برابر یعنی  برابر با 1.3 تریلیون افزایش داد . با در نظر گرفتن سال 2000 و تخمینهایی که مورد اتفاق عموم می باشد حجم مبادلات را برابر 2.2 تریلیون دلار تا سال 2003 می دانند .
در سال جاری (2001) شرکت International Data Corp پیش بینی می نماید که تعداد اشخاصی که از اینترنت در امریکا بهره برداری خواهند نمود به رقم 137 میلیون نفر خواهد رسید ـ البته این رقم هم هنوز 50 درصد مردم امریکا را در بر نمی گیرد .
موسسه ی  Forrester پیش بینی می نماید که حجم خرده فروشی از 20.3 میلیارد دلار در سال 1999 به 38.8 میلیارد دلار در سال 2001 خواهد رسید .
در همیمن سال 11 میلیون خانوار آمریکایی اولین خرید Online خود را انجام خواهند داد و با تعداد خانوارهای پیشین ، مجموعا 28.4 میلیون خانوار از طریق اینترنت کالاهای مورد نیاز خود را خریداری خواهند نمود .
اما روند رو به رشد خریدOnline محدود به کشور آمریکا نمی گردد . بر اساس پیش بینی سازمان تحقیقات Forrester کشورهای امریکای لاتین شاهد بالاترین رقم رشد سالیانه  هزینه های مربوط به تبلیغات Online افزایشی برابر 137 درصد و رقمی برابر با 121 میلیون دلار ـ خواهند بود و هزینه تبلیغات از طریق اینترنت که در سال 1999 برابر 3.3 میلیارد دلار بوده است در سال 2000 تقریبا دوبرابر یعنی 6.5 میلیارد دلار گردید .
با توجه به چنین آمار و ارقامی ، کاملا روشن است که چرا شرکتهای معتبر تحقیقاتی ، تخمینهای خود را درجهت افزایش شدید حجم مبادلات دربازار جدید ارائه می دهند و هیچ محدودیت فیزیکی و مالی برای رشد هرچه بیشتر آن قایل نیستند .
نظری به بازار ـ مسافرت
حتی در بازارهای تجارت الکترونیکی موجود ، نقش و ایده های اشخاص و شرکتها کاملا واضح و شفاف نبوده و همگان از آن آگاه نمی باشند . چهار سال قبل حضور در فرودگاه و استفاده از خطوط هوایی بدون داشتن بلیط به معنی یک دردسر جدی ، بود اما از وقتی که بلیط الکترونیکی پا به عرصه گذاشت ، فقط کافی است گواهینامه ی رانندگی یا پاسپورت خود را ارائه دهید تا شرکت هواپیمایی بلیط شما را تایید نماید .
وجود بلیط الکترونیکی مساله رزرو بلیط را در چند ثانیه حل و فصل نمود . متعاقبا و به ناگهان همه خطوط هوایی به جست و جو و یافتن سایت های وب پرداختند تا بتوانند به مشتریان خود امکان دهند که همه برنامه های هفتگی خطوط هوایی را مرور نموده و با اخبار مربوط به مسافرتها را به سرعت از نظر بگذرانند و سپس از میان همه آنها بهترین انتخاب را از نظر اقتصادی بنمایند .
اقدام به سفر از طریق اینترنت یکی از مثالهای کاملا بارز تجارت می باشد که به جای استفاده از امکانات فیزیکی نظیری اتاق ، دفتر و غیره می توان به سرعت از طریق اینترنت و به صورت Onlineآن را انجام داد . افزایش اعتبار و اطمینان دو طرفه ، سرعت زیاد و نیز امکان انجام امور مربوط به مسافرت ، موارد ایده آلی می باشند که ره آورد تجارت الکترونیکی است .
اخبار منتشره از سوی سازمان تحقیقاتی Forrester Research در ماه آوریل سال 2000 موید این نکته است که علی رغم تغییر سیستم بسیاری از آژانسهای هوایی هنوز امکان رشد بسیاری در این زمینه وجود دارد .
درهفدهم ماه آوریل موسسه ی Forrester  اعلان نمود که شرکتهای مشتاق برای صرفه جویی در هزینه های سفر و فرآیندهای مربوط به آن از کارکنان خود خواستند که از طریق موتورهای جستجو گر وسایت های مربوط به روزو بلیط در اینترنت اقدام به خرید بلیط و انجام امور مسافرتی خود نمایند .
در سال 2000 میزان 57 درصد از مبلغ 4.8میلیارد دلاری تجارت مربوط به مسافرتهای متعلق به سفر Online بوده است . اطلاعات فوق را هنری هارتولت(Henrry H.Harteveldt) تحلیل گر ارشد موسسه Forrester  اعلام نموده است " تا سال 2004 این مقدار به 77 درصد رقم 20.3 میلیاردی دلاری هزینه های سفر Online خواهد رسید .