مارتین لوتر  Martin  Luther

          مارتین لوترکشیش اوگوستنی در رأس  رفروم در اروپای مسیحی قرار دارد . بعد از این که آثار اسکولاستیک ها و متصوفین را مطالعه کرد در عقاید سن اوگوستن مدتی دراز به تآمل پرداخت اما کلام سن پول که گفته بود « تو به واسطۀ ایمان زندگی خواهی کرد .» دراو الهامی پدید آورد و از آن پس مصم گشت که عقیدۀ سن پول را درکلیسا احیا کند . اما موضوعی که می بایستی اصلاح و رفورمی به وجود آورد باعث انشعاب و گسیختگی گردید . در 1520 از طرف پاپ تکفیر شد و چون او کسی نبود که منکر گفته های خودشود آشکارا با پاپ از جنگ درامد . آنگاه در کتابهای خود مانند «اسارت بابل» و« پیمان آزادی مسیحی» اصول رفورم را تشریح نمود . لوتریانیسم در « اعتراف اوگسبورگ» که توسط ملانکتون تنظیم ولی لوترهم آنرا صحه گذاشت به خوبی تشریح و توضیح گردید . با ترجمه انجیل و تورات به زبان آلمانی لوتر در تثبیت زبان نیز سهمی پیدا کرد. توسعه رفورم در اروپا باعث که ضد رفورم نیرومندی بوسیلۀ فرانسوا دو سال ، شارل بورومه و اینیاس دولویولا به وجود آید .